Przeniesienie ochrony do kraju zamieszkania
Środek ochronny orzeczony we Włoszech traci znaczenie w chwili powrotu do Polski — chyba że zostanie przeniesiony. Prawo Unii przewiduje dwa mechanizmy, zależnie od tego, czy środek orzeczono w sprawie karnej, czy cywilnej. Oba wymagają wniosku, a najlepszym momentem jest ten przed wyjazdem, nie po nim.
Najważniejsze w skrócie
- Środek ochronny orzeczony we Włoszech nie działa sam w Polsce.
- Dla środków karnych służy europejski nakaz ochrony.
- Dla środków cywilnych działa bezpośrednio stosowane rozporządzenie.
- Wniosek składa osoba chroniona, nie organ z urzędu.
- Państwo wykonania stosuje środek znany własnemu prawu.
- Naruszenie ocenia się według prawa państwa wykonania.
- Najlepszym momentem jest okres przed wyjazdem.
Dwa mechanizmy
| Cecha | Środek karny | Środek cywilny |
|---|---|---|
| Podstawa | dyrektywa o nakazie ochrony | rozporządzenie stosowane bezpośrednio |
| Uruchomienie | wniosek osoby chronionej | zaświadczenie wydawane na wniosek |
| Rola państwa wykonania | przyjmuje własny odpowiednik | uznaje bez odrębnego postępowania |
| Zakres | zakaz zbliżania się, kontaktu, przebywania | podobny, w sprawach cywilnych |
| Naruszenie | według prawa państwa wykonania | według prawa państwa wykonania |
Rozróżnienie wynika z tego, w jakim postępowaniu środek orzeczono. We włoskiej praktyce zakazy zbliżania się przy sprawach o znęcanie się i nękanie zapadają zwykle w postępowaniu karnym — a więc właściwy jest pierwszy mechanizm.
Kto i kiedy składa wniosek
Wniosek składa osoba chroniona, a nie organ z urzędu. Kieruje się go do organu, który wydał środek, ze wskazaniem państwa, w którym ochrona ma działać, oraz przewidywanego okresu pobytu.
Moment jest istotny z powodu praktycznego: po wyjeździe kontakt z włoskim organem staje się trudniejszy, a wniosek wymaga uzupełnień. Dlatego składa się go, gdy tylko wiadomo, że wyjazd nastąpi — nawet jeśli data nie jest jeszcze pewna.
Do wniosku dołącza się odpis orzeczenia, dane osoby objętej zakazem, adres w państwie docelowym i informację o okolicznościach uzasadniających utrzymanie ochrony.
Co dzieje się w Polsce
Państwo wykonania nie kopiuje środka włoskiego, lecz stosuje środek znany własnemu prawu o zbliżonym skutku. Może on wyglądać inaczej i mieć inny zakres, ale ma zapewniać porównywalną ochronę.
Konsekwencja praktyczna: naruszenie ocenia się według prawa polskiego i przez polskie organy. Osoba chroniona zgłasza je tak jak każde inne zdarzenie w kraju, a nie do Włoch.
Informacja o naruszeniu trafia natomiast również do organu włoskiego, co może mieć wpływ na tamto postępowanie — na przykład na ocenę środka zapobiegawczego wobec oskarżonego.
Sytuacja odwrotna
Ten sam mechanizm działa w drugą stronę: środek orzeczony w Polsce może zostać przeniesiony do Włoch, gdy osoba chroniona tam wyjeżdża — do pracy, na studia, w odwiedziny.
Dotyczy to zwłaszcza sytuacji, w których obie strony pochodzą z tego samego kraju, a jedna z nich wyjeżdża za drugą. Wniosek składa się przed wyjazdem, w organie, który środek orzekł.
Z perspektywy osoby objętej zakazem
Dwie rzeczy, których nieznajomość pogarsza sytuację nieodwracalnie.
Zakaz obowiązuje także za granicą, jeżeli został przeniesiony. Przekonanie, że wyjazd z Włoch kończy jego działanie, jest błędne, a jego naruszenie w Polsce jest oceniane według prawa polskiego, ze wszystkimi konsekwencjami.
Kontakt „w dobrej wierze" jest naruszeniem. Wiadomość z życzeniami, próba wyjaśnienia nieporozumienia, kontakt przez osobę trzecią — wszystko to bywa oceniane jako naruszenie zakazu, które we Włoszech stanowi odrębne przestępstwo. Wszelkie sprawy załatwia się przez obrońcę.
Zaskarżenie samego środka jest natomiast możliwe i ma własny, krótki termin biegnący od doręczenia. To jest droga właściwa — nie kontakt.
Gdy w grę wchodzą dzieci
Środki ochronne przecinają się wtedy z postępowaniem dotyczącym władzy rodzicielskiej i kontaktów, prowadzonym według odrębnych reguł i często w innym państwie. Rozstrzygnięcia mogą się różnić, a jedno nie zastępuje drugiego.
Dla obu stron oznacza to konieczność prowadzenia obu spraw równolegle i pilnowania, by ustalenia dotyczące kontaktów nie kolidowały z zakresem zakazu. Kolizja taka bywa źródłem naruszeń popełnianych bez świadomości.
Najczęstsze pytania
Czy włoski zakaz zbliżania się działa w Polsce?
Nie sam z siebie. Wymaga przeniesienia: dla środków karnych służy europejski nakaz ochrony, dla cywilnych bezpośrednio stosowane rozporządzenie.
Kto składa wniosek?
Osoba chroniona, a nie organ z urzędu. Kieruje się go do organu, który wydał środek, wskazując państwo docelowe i przewidywany pobyt.
Kiedy najlepiej to zrobić?
Przed wyjazdem. Po nim kontakt z włoskim organem staje się trudniejszy, a wniosek zwykle wymaga uzupełnień.
Czy w Polsce obowiązuje ten sam środek?
Nie dosłownie. Państwo wykonania stosuje środek znany własnemu prawu o porównywalnym skutku ochronnym.
Gdzie zgłaszać naruszenie?
W Polsce i według prawa polskiego. Informacja trafia jednak również do organu włoskiego i może wpłynąć na tamto postępowanie.
Czy wyjazd z Włoch kończy zakaz?
Nie, jeżeli został przeniesiony. Jego naruszenie w Polsce ocenia się według prawa polskiego, ze wszystkimi konsekwencjami.
Czy mogę napisać wiadomość z życzeniami?
Nie. Kontakt w dobrej wierze, także przez osobę trzecią, bywa oceniany jako naruszenie zakazu, które we Włoszech jest odrębnym przestępstwem.