Jak ustanowić włoskiego obrońcę i ile to kosztuje
Ustanowienie włoskiego obrońcy ma dwie postacie i pomylenie ich kosztuje terminy. Zwykłe wskazanie pozwala prowadzić obronę. Do decyzji, które kończą sprawę — wybór trybu skróconego, uzgodnienie kary, zrzeczenie się apelacji — potrzebne jest pełnomocnictwo szczególne. A obrońca z urzędu nie jest we Włoszech bezpłatny.
Najważniejsze w skrócie
- Zwykłe wskazanie obrońcy pozwala prowadzić obronę w postępowaniu i wystarcza do zdecydowanej większości czynności procesowych.
- Do części czynności potrzebne jest pełnomocnictwo szczególne, którego brak czyni pismo niedopuszczalnym.
- Dotyczy to wyboru trybu skróconego, uzgodnienia kary oraz sprzeciwu od nakazu karnego.
- Pełnomocnictwo można sporządzić w konsulacie, u notariusza z apostille albo do protokołu w zakładzie karnym.
- Można ustanowić najwyżej dwóch obrońców z wyboru, co przy sprawach zagranicznych bywa układem najlepszym.
- Obrońca z urzędu nie jest bezpłatny: wyznacza się go, by nikt nie został bez obrony, ale wynagrodzenie ponosi oskarżony.
- Bezpłatna pomoc prawna przysługuje poniżej ustawowego progu dochodowego, liczonego dla całego gospodarstwa domowego.
Na czym to się opiera
| Zagadnienie | Podstawa |
|---|---|
| Ustanowienie obrońcy z wyboru | art. 96 włoskiego kodeksu postępowania karnego |
| Najwyżej dwóch obrońców | art. 96 ust. 1 k.p.k. |
| Wskazanie przez osobę najbliższą | art. 96 ust. 3 k.p.k. |
| Obrońca z urzędu | art. 97 k.p.k. |
| Pełnomocnictwo szczególne | art. 122 k.p.k. |
| Bezpłatna pomoc prawna | art. 74 i nast. dekretu prezydenta nr 115 z 2002 r. |
| Niezgodność obrony kilku oskarżonych | art. 106 k.p.k. |
Trzeci wiersz jest tym, który ratuje najwięcej spraw w pierwszych godzinach: wskazania obrońcy może dokonać osoba najbliższa, telefonicznie i o dowolnej porze. Piąty wyznacza natomiast granicę, o której warto pamiętać przy każdym terminie liczonym w dniach — bez pełnomocnictwa szczególnego część pism zostanie uznana za niedopuszczalne.
Dwie postacie umocowania
| Czynność | Wymaga |
|---|---|
| Obrona w postępowaniu, wgląd w akta, wnioski | zwykłe wskazanie |
| Wybór rozpoznania na podstawie akt | pełnomocnictwo szczególne |
| Wniosek o wymierzenie uzgodnionej kary | pełnomocnictwo szczególne |
| Zrzeczenie się środka odwoławczego | pełnomocnictwo szczególne |
| Cofnięcie środka odwoławczego | pełnomocnictwo szczególne |
| Wskazanie adresu do doręczeń | oświadczenie zainteresowanego |
Wiersze od drugiego do piątego to dokładnie te decyzje, którymi kończy się sprawę. Kto mieszka za granicą i nie udzielił pełnomocnictwa szczególnego, może w chwili, gdy jest ono potrzebne, być nieosiągalny — a okazja przepada.
Dlatego zasada praktyczna brzmi: pełnomocnictwo szczególne udziela się razem z ustanowieniem obrońcy, nie później. Do niczego nie zobowiązuje i niczego nie przesądza; zapewnia tylko, że decyzję będzie można podjąć wtedy, kiedy nadejdzie moment.
Jak je sporządzić z Polski
Przy pobycie we Włoszech — przed samym obrońcą albo u notariusza. Z zagranicy — w konsulacie, albo z podpisem poświadczonym notarialnie i, zależnie od państwa, z apostille. W zakładzie karnym sporządza się je do protokołu jednostki.
Osoba bliska może wskazać obrońcę, ale samo umocowanie musi potwierdzić zainteresowany. Tak samo jest, gdy obrońcę dla pracownika zapewnia firma: obrona służy sytuacji pracownika, a nie tego, kto płaci.
Wynagrodzenie
Ustala się je umownie. Punktem odniesienia są sądowe stawki wynagrodzeń adwokackich, podzielone na etapy postępowania; służą przy rozliczaniu kosztów, ale nie są cennikiem i nie wiążą umowy.
Obowiązkowe jest natomiast przedstawienie klientowi pisemnego kosztorysu, rozbitego na pozycje. Powinien on obejmować:
- zakres zlecenia: który etap, które postępowanie, która instancja
- koszt każdego etapu, a nie samą kwotę łączną
- wydatki: dojazdy, tłumaczenia przysięgłe, biegły, odpisy akt
- sposób rozliczenia środków odwoławczych i postępowań ubocznych
- rozliczenie w razie wcześniejszego zakończenia współpracy
W sprawach z elementem zagranicznym dwie pozycje bywają zaskoczeniem, a potrafią być znaczące: tłumaczenia przysięgłe i własny biegły. Przy wypadkach, sprawach technicznych i księgowych to nie jest dodatek, tylko istota obrony.
Obrońca z urzędu nie jest darmowy
To rozróżnienie, którego brak kosztuje potem niespodziewany rachunek. Obrońcę z urzędu wyznacza się po to, by nikt nie pozostał bez obrony — ale jego wynagrodzenie ponosi oskarżony, chyba że przyznano bezpłatną pomoc prawną.
Bezpłatna pomoc prawna przysługuje poniżej ustawowego progu dochodowego, przy czym pod uwagę bierze się dochody całej rodziny, także uzyskane za granicą. Wniosek składa się z odpowiednimi zaświadczeniami, a obrońca musi figurować na właściwej liście — warto to sprawdzić przed wyborem, jeżeli chce się zachować konkretnego adwokata.
Dwóch obrońców przy sprawie zagranicznej
Można ustanowić najwyżej dwóch obrońców z wyboru i przy sprawach transgranicznych bywa to najlepszy układ: jeden w miejscu postępowania, znający sąd i praktykę; drugi władający językiem klienta, mający dostęp do jego dokumentów i patrzący na skutki w kraju zamieszkania.
Warunkiem jest wyraźny podział: kto stawia się na których terminach, kto pilnuje których terminów procesowych, kto kontaktuje się z klientem. Bez tego nie powstaje podwójna staranność, tylko rozmyta — a w sprawach terminowych rozmyta odpowiedzialność jest równa żadnej.
Najczęstsze pytania
Jaka jest różnica między wskazaniem a pełnomocnictwem szczególnym?
Wskazanie pozwala prowadzić obronę i wystarcza do większości czynności. Pełnomocnictwo szczególne jest natomiast konieczne do wyboru trybu skróconego, uzgodnienia kary z prokuratorem, sprzeciwu od nakazu karnego oraz zrzeczenia się lub cofnięcia środka odwoławczego. Jego brak w chwili, gdy termin biegnie, oznacza utratę tej drogi — bez możliwości naprawienia.
Kiedy udzielić pełnomocnictwa szczególnego?
Razem z ustanowieniem obrońcy, nie później. Do niczego nie zobowiązuje i niczego nie przesądza, a zapewnia, że decyzję będzie można podjąć dokładnie wtedy, gdy stanie się możliwa. Terminy przy tych czynnościach liczy się w dniach, a sporządzenie pełnomocnictwa w konsulacie wymaga umówienia wizyty — co samo w sobie trwa.
Jak sporządzić je z Polski?
W konsulacie, albo u notariusza z podpisem poświadczonym i w razie potrzeby z apostille. Osoba pozbawiona wolności sporządza je do protokołu jednostki penitencjarnej, co jest drogą najszybszą i nie wymaga niczyjego przyjazdu. Dokument sporządzony w Polsce wymaga tłumaczenia przysięgłego całości, wraz z pieczęciami i adnotacjami.
Czy rodzina może ustanowić obrońcę?
Może go wskazać, i przy zatrzymaniu jest to najszybsza droga, ale samo umocowanie potwierdza następnie zainteresowany. Tak samo jest, gdy obrońcę zapewnia pracodawca albo ubezpieczyciel: obrona służy sytuacji oskarżonego, nie interesom płacącego. Zakres informacji przekazywanych płatnikowi ustala się z klientem i najlepiej na piśmie, zanim pojawi się pytanie, którego nikt nie chce zadać.
Czy obrońca z urzędu jest bezpłatny?
Nie, i jest to nieporozumienie kosztowne. Obrońcę z urzędu wyznacza się po to, by nikt nie został bez obrony, ale wynagrodzenie ponosi oskarżony — chyba że przyznano bezpłatną pomoc prawną na koszt państwa. Są to dwie różne instytucje, a druga wymaga osobnego wniosku i dokumentów o dochodach.
Kiedy przysługuje bezpłatna pomoc prawna?
Poniżej ustawowego progu dochodowego, przy czym liczą się dochody wszystkich osób wspólnie zamieszkujących, także uzyskane za granicą i potwierdzone zaświadczeniem z urzędu skarbowego w tłumaczeniu. Obrońca musi przy tym figurować na właściwej liście — warto sprawdzić to przed ustanowieniem, jeżeli zależy na konkretnej kancelarii.
Czy mogę mieć dwóch obrońców?
Tak, najwyżej dwóch obrońców z wyboru. Przy sprawach zagranicznych bywa to układ najlepszy: jeden w okręgu, w którym toczy się sprawa i gdzie dostęp do akt wymaga obecności, drugi prowadzący kontakt z klientem i rodziną. Wymaga to jednak jasnego podziału terminów i ustalenia, kto odpowiada za które pisma.