Wideokonferencja: kiedy nie trzeba jechać do Włoch
Dla osoby mieszkającej w Polsce koszt udziału w postępowaniu włoskim bywa wyższy niż stawka obrońcy. Prawo przewiduje jednak trzy drogi, które go usuwają: przesłuchanie w formie wideokonferencji, przeprowadzenie czynności w Polsce przez organ krajowy oraz udział zdalny w posiedzeniu. Żadna z nich nie działa z urzędu.
Najważniejsze w skrócie
- Przesłuchanie może odbyć się w formie wideokonferencji.
- Czynność może zostać przeprowadzona w Polsce.
- Udział zdalny w posiedzeniu bywa dopuszczalny.
- Wniosek składa się przed terminem, z uzasadnieniem.
- Przy osobach pozbawionych wolności zasady są odrębne.
- Jakość połączenia i tłumaczenia trzeba zgłaszać w trakcie.
- Protokół sporządza się tak samo jak przy czynności na miejscu.
Trzy różne rozwiązania
| Rozwiązanie | Zastosowanie |
|---|---|
| Wideokonferencja transgraniczna | przesłuchanie świadka albo biegłego z zagranicy |
| Czynność wykonana w Polsce | na wniosek strony włoskiej, przez organ krajowy |
| Udział zdalny w posiedzeniu | zależnie od rodzaju czynności i etapu |
| Zabezpieczenie dowodu przed rozprawą | gdy istnieje ryzyko niestawiennictwa |
| Reprezentacja przez obrońcę | zasada przy większości terminów |
Wiersz ostatni bywa pomijany, a rozwiązuje większość sytuacji: obecność oskarżonego zwykle nie jest wymagana, a reprezentuje obrońca. Pytanie o wideokonferencję ma sens przede wszystkim przy świadkach i przy czynnościach, w których udział osobisty coś zmienia.
Wiersz drugi ma zaś zaletę praktyczną: czynność przeprowadzona w Polsce toczy się w języku polskim i według polskich reguł formalnych — co jest wygodniejsze, ale rodzi własny punkt kontroli, opisany przy nakazie dochodzeniowym.
Jak o to wystąpić
- wniosek składa się przed wyznaczonym terminem, nie w jego przeddzień
- wskazuje się powód: odległość, koszt, zatrudnienie, stan zdrowia, opieka nad dzieckiem
- dołącza się dokumenty potwierdzające powód
- proponuje się konkretne rozwiązanie techniczne albo miejsce w Polsce
- przy świadku dołącza się jego oświadczenie o gotowości
Punkt czwarty odróżnia wniosek skuteczny od ogólnego: «proszę o wideokonferencję» pozostawia organowi problem do rozwiązania, a wskazanie sądu albo prokuratury w Polsce gotowej udostępnić salę daje mu rozwiązanie.
Świadkowie z Polski
To najczęstsza sytuacja: świadek obrony mieszka w Polsce i nie może albo nie chce jechać do Włoch. Ignorowanie wezwania prowadzi do sankcji, a jego nieobecność do utraty dowodu.
Właściwa kolejność jest inna: wniosek o przesłuchanie w formie wideokonferencji albo o przeprowadzenie czynności w Polsce, złożony razem z wnioskiem dowodowym, a nie po wyznaczeniu terminu. Wtedy sąd planuje czynność od razu w tej formie.
Przy ryzyku, że świadek będzie niedostępny później — wyjazd, stan zdrowia, wiek — rozważa się zabezpieczenie dowodu przed rozprawą, opisane osobno.
Co sprawdzać w trakcie
Czynność zdalna ma te same wymagania formalne co czynność na miejscu, ale dwa dodatkowe punkty ryzyka:
- Jakość połączenia — przerwy i opóźnienia zmieniają przebieg przesłuchania; zastrzeżenie wpisuje się do protokołu w trakcie.
- Tłumaczenie — przy połączeniu zdalnym nakłada się na opóźnienie techniczne i bywa niepełne.
Obowiązuje ta sama zasada co zawsze: zastrzeżenie zgłoszone w trakcie i odnotowane ma wartość, zgłoszone po miesiącach nie ma żadnej.
Osoby pozbawione wolności
Przy osadzonych udział w czynnościach odbywa się często zdalnie, z jednostki penitencjarnej. Warto wiedzieć o dwóch rzeczach.
Po pierwsze, osadzony ma prawo do poufnej rozmowy z obrońcą również przy takiej formie udziału — i o zapewnienie tej możliwości trzeba poprosić, bo nie zawsze jest przewidziana z góry.
Po drugie, przy sprawach, w których liczy się postawa i bezpośredni kontakt z sądem — przy wnioskach o zmianę środka, przy ogłoszeniu wyroku — warto wnosić o udział osobisty, mimo dostępności formy zdalnej.
Najczęstsze pytania
Czy muszę jechać do Włoch na przesłuchanie?
Nie zawsze. Możliwe jest przesłuchanie w formie wideokonferencji albo przeprowadzenie czynności w Polsce przez organ krajowy.
Kiedy złożyć wniosek?
Przed wyznaczonym terminem, wraz z wnioskiem dowodowym, a nie po wyznaczeniu czynności.
Co powinien zawierać wniosek?
Powód, dokumenty go potwierdzające i propozycję konkretnego rozwiązania: sądu lub prokuratury w Polsce gotowej udostępnić salę.
Świadek obrony nie chce jechać.
Wnosi się o wideokonferencję albo o przeprowadzenie czynności w Polsce. Zignorowanie wezwania prowadzi do sankcji i utraty dowodu.
A jeśli świadek może być później niedostępny?
Rozważa się zabezpieczenie dowodu przed rozprawą, ze względu na ryzyko niestawiennictwa.
Co sprawdzać przy połączeniu zdalnym?
Jakość połączenia i tłumaczenia. Zastrzeżenia zgłasza się w trakcie i żąda ich wpisania do protokołu.
Czy osadzony może rozmawiać z obrońcą poufnie?
Tak, również przy udziale zdalnym, ale o zapewnienie tej możliwości trzeba poprosić.