Trzy pozycje kosztów i dwie drogi ich pokrycia
Rachunek obrony ma trzy pozycje, a trzecia bywa pomijana we wstępnych kosztorysach i jednocześnie najbardziej wpływa na wynik sprawy. Obok honorarium obrońcy i wydatków samego postępowania trzeba liczyć własnego konsultanta technicznego — w sprawach drogowych, medycznych i gospodarczych jest to zwykle pozycja najwyższa, a pominięcie jej dla oszczędności bywa najkosztowniejszą decyzją w całej sprawie.
Najważniejsze w skrócie
- Rachunek obrony ma trzy pozycje: honorarium obrońcy, wydatki postępowania i konsultanta technicznego.
- Konsultant bywa pozycją najwyższą, a jednocześnie najbardziej wpływającą na wynik sprawy.
- Honorarium ustalane jest zwykle dla poszczególnego etapu, a nie dla całej sprawy z góry.
- Obrońca z urzędu nie jest bezpłatny: jego wynagrodzenie ponosi co do zasady oskarżony.
- Bezpłatna pomoc prawna przysługuje natomiast poniżej progu dochodowego całego gospodarstwa domowego.
- Obejmuje ona również wynagrodzenie konsultanta technicznego oraz tłumaczenia dokumentów.
- Wniosek działa dopiero od momentu złożenia, więc zwłoka oznacza koszty nie do odzyskania.
Trzy pozycje
| Pozycja | Uwaga |
|---|---|
| Honorarium obrońcy | zwykle ustalane dla etapu postępowania |
| Wydatki postępowania | opłaty, kopie akt, tłumaczenia, podróże |
| Konsultant techniczny | przy sprawach drogowych, medycznych, gospodarczych |
| Koszty sądowe przy skazaniu | odrębne, obciążają skazanego |
| Odszkodowanie dla pokrzywdzonego | odrębne od kosztów procesu |
Wiersz pierwszy warto ustalić precyzyjnie: honorarium obejmuje zwykle jeden etap — postępowanie przygotowawcze, pierwszą instancję, apelację — a nie całość sprawy. Przy postępowaniach wieloletnich brak tego ustalenia jest źródłem nieporozumień.
Wiersz trzeci jest tym, który realnie zmienia wynik: opinia własnego konsultanta przygotowana przed czynnościami biegłego waży nieporównanie więcej niż polemika z gotową opinią.
Pomoc na koszt państwa
Przysługuje poniżej ustawowego progu dochodowego, przy czym liczy się dochód wszystkich osób wspólnie zamieszkujących, także uzyskany za granicą. Wymaga zaświadczenia z urzędu skarbowego w tłumaczeniu przysięgłym.
- obejmuje honorarium obrońcy z listy oraz wydatki postępowania,
- obejmuje również konsultanta technicznego strony i tłumaczenia,
- działa od momentu złożenia wniosku, nie wstecz,
- przy części przestępstw przysługuje pokrzywdzonemu niezależnie od dochodu.
Punkt drugi jest niedoceniany: wielu zainteresowanych zakłada, że pomoc pokrywa wyłącznie obrońcę, i rezygnuje z opinii technicznej, która przy ich sprawie ważyłaby najwięcej.
Polisa i pracodawca
Przy czynach nieumyślnych część kosztów pokrywa niekiedy ubezpieczenie ochrony prawnej, opisane osobno. Warunkiem bywa zgłoszenie szkody przed wyborem adwokata, więc kolejność czynności ma znaczenie większe niż zakres polisy.
Gdy obrońcę finansuje pracodawca albo ubezpieczyciel, warto ustalić na piśmie jedną rzecz: zakres informacji przekazywanych płatnikowi. Obrona służy oskarżonemu, nie temu, kto za nią płaci, a rozbieżność interesów pojawia się zwykle później niż umowa.
Na czym to się opiera
| Zagadnienie | Podstawa |
|---|---|
| Bezpłatna pomoc prawna | art. 74 i nast. dekretu prezydenta nr 115 z 2002 r. |
| Próg dochodowy gospodarstwa | art. 76 tego dekretu |
| Konsultant techniczny w ramach pomocy | art. 102 |
| Obrońca z urzędu | art. 97 kodeksu postępowania karnego |
| Koszty sądowe przy skazaniu | art. 535 k.p.k. |
| Ubezpieczenie ochrony prawnej | art. 163 dekretu nr 209 z 2005 r. |
Trzeci wiersz jest przepisem, o który wnosi się zbyt rzadko: pomoc na koszt państwa obejmuje wynagrodzenie konsultanta technicznego strony, a nie tylko obrońcy. Wniosek składa się osobno, wskazując, jaka opinia jest potrzebna i dlaczego — bez tego konsultant po prostu nie zostanie powołany.
Najczęstsze pytania
Ile kosztuje obrona we Włoszech?
Zależy od sprawy, ale rachunek ma zawsze trzy pozycje: honorarium obrońcy, wydatki samego postępowania oraz wynagrodzenie własnego konsultanta technicznego. Ta trzecia bywa najwyższa w sprawach drogowych, medycznych i gospodarczych, a jednocześnie najbardziej wpływa na wynik — dlatego pomijanie jej dla oszczędności bywa najkosztowniejszą decyzją w całej sprawie.
Czy honorarium obejmuje całą sprawę?
Zwykle nie ustala się go dla całości: przyjmuje się je osobno dla każdego etapu — postępowania przygotowawczego, pierwszej instancji, apelacji, ewentualnej kasacji. Przy sprawach ciągnących się latami brak takiego ustalenia na początku jest najczęstszym źródłem nieporozumień, więc warto zapytać wprost już przy ustanawianiu obrońcy.
Obrońca z urzędu jest bezpłatny?
Nie jest, i to zaskakuje najczęściej. Obrońcę z urzędu wyznacza się po to, by nikt nie został bez obrony, ale jego wynagrodzenie ponosi sam oskarżony — chyba że osobno przyznano mu bezpłatną pomoc prawną na koszt państwa. To dwie zupełnie różne instytucje, a druga wymaga własnego wniosku i dokumentów o dochodach.
Komu przysługuje pomoc na koszt państwa?
Osobom poniżej ustawowego progu dochodowego, przy czym liczy się łączny dochód wszystkich osób wspólnie zamieszkujących, w tym uzyskany za granicą. Wymaga zaświadczenia z urzędu skarbowego wraz z tłumaczeniem przysięgłym, a przy części przestępstw — zwłaszcza przeciwko wolności i przy przemocy domowej — pokrzywdzonemu przysługuje niezależnie od wysokości dochodu.
Czy pomoc obejmuje biegłego?
Tak, obejmuje wynagrodzenie konsultanta technicznego strony oraz koszty tłumaczeń. Wielu zainteresowanych o tym nie wie i rezygnuje z własnej opinii, która przy ich sprawie ważyłaby najwięcej — na przykład z rekonstrukcji wypadku. Wniosek składa się osobno, wskazując konkretnie, jaka opinia jest potrzebna i dlaczego.
Od kiedy działa przyznana pomoc?
Od momentu złożenia wniosku, a nie wstecz od chwili wszczęcia postępowania. Koszty poniesione wcześniej pozostają w całości po stronie zainteresowanego i nikt ich nie zwróci nawet przy późniejszym przyznaniu pomocy. Dlatego wniosek składa się jak najwcześniej, choćby komplet dokumentów miał być uzupełniony w terminie późniejszym.
Obrońcę opłaca mój pracodawca.
Obrona służy zawsze oskarżonemu, a nie temu, kto za nią płaci, i tajemnica obowiązuje wobec płatnika tak samo jak wobec każdego innego. Warto ustalić na piśmie zakres informacji przekazywanych finansującemu, zanim pojawi się rozbieżność interesów — a przy zarzutach dotyczących wykonywania poleceń służbowych pojawia się ona niemal zawsze.