Obrona na koszt państwa: próg, wniosek, granice
Włochy pokrywają koszty obrony osobom poniżej ustawowego progu dochodowego. Dwie rzeczy zaskakują najczęściej: liczy się dochód całej rodziny, w tym uzyskany za granicą, a przy niektórych przestępstwach pokrzywdzonemu pomoc przysługuje bez względu na dochód.
Najważniejsze w skrócie
- Próg dochodowy jest ustawowy i okresowo aktualizowany.
- Liczy się dochód wszystkich osób w rodzinie.
- Dochód zagraniczny również się wlicza.
- Wniosek można złożyć na każdym etapie.
- Obrońca musi figurować na właściwej liście.
- Pomoc obejmuje też własnego biegłego i tłumaczenia.
- Przy części przestępstw pokrzywdzony jest zwolniony z progu.
Kto się kwalifikuje
| Element | Zasada |
|---|---|
| Podstawa | roczny dochód podlegający opodatkowaniu |
| Krąg osób | wnioskodawca i osoby wspólnie zamieszkujące |
| Dochód zagraniczny | wliczany, wymaga zaświadczenia |
| Podwyższenie progu | przy osobach na utrzymaniu |
| Sprawy przeciwko członkowi rodziny | liczy się wtedy dochód własny |
| Wybrane przestępstwa | pokrzywdzony zwolniony z progu |
Wiersz drugi jest przyczyną większości odmów: nie wystarcza własne niskie zarobki, jeżeli w gospodarstwie domowym są inne dochody. Wiersz piąty przewiduje jednak wyjątek istotny w sprawach rodzinnych — gdy postępowanie toczy się przeciwko osobie wspólnie zamieszkującej, jej dochodu nie wlicza się.
Wiersz ostatni dotyczy zaś spraw o przemoc w rodzinie i przeciwko wolności seksualnej: tam pokrzywdzony ma prawo do pomocy niezależnie od sytuacji majątkowej.
Jak złożyć wniosek
- oświadczenie o dochodach wszystkich osób w gospodarstwie domowym
- przy dochodach polskich — zaświadczenie z urzędu skarbowego w tłumaczeniu przysięgłym
- przy braku dochodu — dokument to potwierdzający, bo samo oświadczenie bywa kwestionowane
- wskazanie obrońcy z właściwej listy
- wskazanie sprawy: sygnatura, organ, etap
Punkt trzeci bywa najtrudniejszy i najczęściej rozstrzyga: «nie mam dochodów» wymaga dokumentu, nie zapewnienia. Zaświadczenie o zarejestrowaniu jako bezrobotny, o pobieraniu świadczenia albo o braku dochodu jest tym, co przesądza.
Punkt czwarty ma znaczenie przy wyborze: prawo do wskazania obrońcy pozostaje, ale musi to być osoba wpisana na listę uprawnionych. Warto sprawdzić to przed ustanowieniem, jeżeli zależy na konkretnej kancelarii.
Co obejmuje
- wynagrodzenie obrońcy, według stawek ustawowych
- koszty własnego konsultanta technicznego
- tłumaczenia niezbędne dla obrony
- część wydatków postępowania
Drugi punkt jest w sprawach technicznych najcenniejszy, bo to właśnie własny biegły bywa największym kosztem obrony — o czym mowa na osobnej stronie. Warto o niego wnosić w ramach przyznanej pomocy, a nie zakładać, że jest wyłączony.
Kiedy złożyć
Na każdym etapie: w toku śledztwa, przed rozprawą, w postępowaniu odwoławczym i wykonawczym. Przyznanie działa co do zasady od momentu wniosku, więc zwłoka oznacza koszty poniesione wcześniej, których nikt nie zwróci.
Odmowa nie zamyka drogi: przy zmianie sytuacji majątkowej wniosek składa się ponownie. Przy sprawach wieloletnich zdarza się to często — utrata pracy w trakcie procesu jest podstawą, o której warto pamiętać.
Granice i ryzyko
Dwie rzeczy trzeba powiedzieć wprost. Po pierwsze, przy skazaniu w niektórych kategoriach spraw państwo może dochodzić zwrotu wypłaconych kwot. Po drugie, oświadczenie nieprawdziwe o dochodach jest przestępstwem — a weryfikacja następuje później i wyrywkowo, o czym mowa przy fałszywych oświadczeniach.
Nie jest to zatem formalność do wypełnienia na oko. Jest to oświadczenie majątkowe składane pod odpowiedzialnością karną.
Najczęstsze pytania
Kto może uzyskać obronę na koszt państwa?
Osoba poniżej ustawowego progu dochodowego, przy czym liczy się dochód wszystkich osób wspólnie zamieszkujących.
Czy dochód z Polski się wlicza?
Tak. Wymaga zaświadczenia z urzędu skarbowego w tłumaczeniu przysięgłym.
A jeśli sprawa dotyczy członka rodziny?
Wtedy liczy się dochód własny wnioskodawcy, a nie osoby, przeciwko której toczy się postępowanie.
Nie mam żadnych dochodów.
Trzeba to udokumentować: zaświadczeniem o zarejestrowaniu jako bezrobotny, o świadczeniu albo o braku dochodu. Samo oświadczenie bywa kwestionowane.
Czy mogę wybrać obrońcę?
Tak, ale musi figurować na liście uprawnionych. Warto sprawdzić to przed ustanowieniem, jeżeli zależy na konkretnej kancelarii.
Czy pomoc obejmuje własnego biegłego?
Tak, i w sprawach technicznych jest to najcenniejszy element. Warto o niego wnosić, a nie zakładać, że jest wyłączony.
Czy po odmowie mogę złożyć wniosek ponownie?
Tak, przy zmianie sytuacji majątkowej. Utrata pracy w trakcie wieloletniego procesu jest typową podstawą.