Tłumacz był, ale tłumaczenie było złe: co wtedy
Obecność tłumacza nie kończy sprawy: prawo obejmuje również jakość tłumaczenia. Streszczanie zamiast tłumaczenia, pomijanie pytań, uzupełnianie wypowiedzi własnym rozumieniem — wszystko to podważa czynność, ale wymaga odnotowania w chwili, gdy się dzieje.
Najważniejsze w skrócie
- Prawo do tłumacza obejmuje jakość tłumaczenia, nie tylko obecność osoby.
- Streszczanie zamiast tłumaczenia jest wadą, którą trzeba odnotować od razu.
- Zastrzeżenie zgłasza się do protokołu w trakcie czynności, nie po jej zakończeniu.
- Przy nagraniu czynności jakość tłumaczenia da się zweryfikować później.
- Tłumacz nie może być osobą związaną ze sprawą ani z jedną ze stron.
- Prawo obejmuje tłumaczenie dokumentów istotnych, nie całych akt.
- Osoba znająca włoski słabo ma prawo do tłumacza mimo podstawowej znajomości.
Co obejmuje prawo
| Element | Uwaga |
|---|---|
| Tłumaczenie ustne przy czynnościach | pełne, nie streszczające |
| Tłumaczenie dokumentów istotnych | na wniosek, pozycje wskazane |
| Rozmowy z obrońcą | objęte prawem |
Wiersz trzeci bywa pomijany, a ma znaczenie praktyczne: prawo obejmuje również rozmowy z obrońcą służące przygotowaniu obrony, nie tylko czynności przed organem.
Typowe wady i reakcja
- Streszczanie — tłumacz oddaje sens zamiast tłumaczyć wypowiedź.
- Pomijanie pytań — część wypowiedzi organu nie zostaje przetłumaczona.
- Odpowiadanie za osobę — tłumacz uzupełnia wypowiedź własnym rozumieniem.
- Nieznajomość terminologii — pojęcia prawne oddawane potocznie.
Reakcja jest w każdym przypadku ta sama i musi nastąpić natychmiast: żądanie odnotowania zastrzeżenia w protokole, ze wskazaniem, na czym polegał problem. Zastrzeżenie zgłoszone po tygodniu jest bezużyteczne, bo przebiegu nie da się odtworzyć.
Gdy czynność jest nagrywana
Sytuacja korzystniejsza: jakość tłumaczenia da się zweryfikować później, porównując nagranie z protokołem. Wniosek o taką weryfikację składa się wraz z wnioskiem o udostępnienie zapisu.
Przy przesłuchaniach zatrzymanego utrwalenie bywa obowiązkowe — warto sprawdzić, czy je wykonano, bo jego brak jest osobną wadą, niezależną od jakości przekładu.
Na czym to się opiera
| Zagadnienie | Podstawa |
|---|---|
| Prawo do tłumacza | art. 143 włoskiego k.p.k. |
| Tłumaczenie dokumentów | art. 143 ust. 2 i 3 |
| Rozmowy z obrońcą | art. 143 ust. 1 |
| Standard europejski | dyrektywa 2010/64/UE |
| Utrwalanie przesłuchań | art. 141-bis k.p.k. |
| Wyłączenie tłumacza | art. 144 k.p.k. |
Ostatni wiersz wskazuje przeszkody, które sprawdza się przed czynnością, a nie po niej: tłumaczem nie może być osoba związana ze sprawą, z pokrzywdzonym ani z organem prowadzącym. Zdarza się, że rolę tę pełni znajomy jednej ze stron albo osoba wcześniej przesłuchiwana — i jest to podstawa żądania wyłączenia.
Najczęstsze pytania
Tłumacz streszczał zamiast tłumaczyć.
To wada, którą trzeba odnotować od razu: żądanie wpisania zastrzeżenia do protokołu ze wskazaniem, na czym polegał problem. Zastrzeżenie zgłoszone po tygodniu jest bezużyteczne, bo przebiegu czynności nie da się już odtworzyć.
Znam włoski, ale słabo.
Prawo do tłumacza przysługuje mimo podstawowej znajomości języka, jeżeli nie pozwala ona zrozumieć zarzutów i przebiegu czynności. Ocena nie zależy od deklaracji organu, lecz od rzeczywistej zdolności rozumienia.
Czynność była nagrywana.
To sytuacja korzystniejsza: jakość tłumaczenia da się zweryfikować później, porównując nagranie z protokołem. Wniosek o weryfikację składa się razem z wnioskiem o udostępnienie zapisu.
Nagrania nie wykonano.
Przy przesłuchaniach zatrzymanego utrwalenie bywa obowiązkowe, a jego brak jest osobną wadą — niezależną od jakości tłumaczenia. Warto sprawdzić w aktach, czy zapis istnieje i w jakiej formie go sporządzono.
Tłumaczem była osoba znająca pokrzywdzonego.
To podstawa żądania wyłączenia: tłumaczem nie może być osoba związana ze sprawą, z pokrzywdzonym ani z organem prowadzącym. Przeszkody sprawdza się przed czynnością, nie po jej zakończeniu.
Czy mogę żądać tłumaczenia całych akt?
Nie. Prawo obejmuje dokumenty istotne dla wykonywania obrony, wskazane konkretnie we wniosku. Żądanie tłumaczenia całości bywa oddalane, a wniosek precyzyjny — uwzględniany bez większych trudności.
Rozmawiam z obrońcą przez tłumacza.
Prawo do tłumacza obejmuje również rozmowy z obrońcą służące przygotowaniu obrony, nie tylko czynności przed organem. Bywa to pomijane, a ma znaczenie praktyczne przy planowaniu linii obrony.