Wadliwy produkt: sprzedawca odpowiada obok producenta
Przy produkcie, który wyrządził szkodę, odpowiedzialność nie zatrzymuje się na producencie: obejmuje cały łańcuch dystrybucji, w tym importera i sprzedawcę. Obowiązek zgłoszenia i wycofania powstaje przy tym niezależnie od winy, a jego zaniechanie tworzy odrębny zarzut, zwykle poważniejszy od samej wady.
Najważniejsze w skrócie
- Odpowiedzialność za produkt obejmuje producenta, importera oraz sprzedawcę w całym łańcuchu dystrybucji.
- Importer sprowadzający towar spoza Unii traktowany jest dokładnie na równi z producentem.
- Obowiązek zgłoszenia produktu niebezpiecznego powstaje niezależnie od ustalenia czyjejkolwiek winy.
- Zaniechanie wycofania tworzy odrębny zarzut, zwykle cięższy od samej wady produktu.
- Przy żywności obowiązuje ponadto zasada identyfikowalności na każdym etapie obrotu.
- Dokumentacja dostaw oraz poszczególnych partii towaru jest podstawowym materiałem obronnym.
- Sprzedaż przez internet nie zmienia zakresu obowiązków sprzedawcy.
Kto odpowiada
| Podmiot | Za co |
|---|---|
| Producent | konstrukcja, informacja, ostrzeżenia |
| Importer spoza Unii | jak producent |
| Dystrybutor | weryfikacja i przekazywanie informacji |
| Sprzedawca | warunki przechowywania, terminy, oznaczenia |
Wiersz drugi zaskakuje firmy handlowe: podmiot sprowadzający towar spoza Unii jest traktowany jak producent, ze wszystkimi obowiązkami dotyczącymi zgodności, dokumentacji technicznej i oznaczeń. Odwołanie się do zapewnień dostawcy nie zwalnia.
Obowiązek reakcji
Po powzięciu wiadomości o zagrożeniu powstaje obowiązek zgłoszenia właściwym organom oraz podjęcia działań: wycofania z obrotu, odzyskania od konsumentów, poinformowania nabywców.
Obowiązek ten nie zależy od ustalenia winy ani od stwierdzenia, że wada rzeczywiście istnieje. Zwłoka w jego wykonaniu jest natomiast zarzutem samodzielnym — i to on, a nie sama wada, prowadzi zwykle do najpoważniejszych konsekwencji.
Przy żywności
Obowiązuje zasada identyfikowalności: każdy podmiot musi być w stanie wskazać, od kogo otrzymał towar i komu go przekazał. Dokumentacja partii, dat i temperatur jest tu materiałem podstawowym.
Przy przewozie w kontrolowanej temperaturze dochodzi zapis z rejestratora, który bywa jedynym dowodem rozstrzygającym o tym, na którym etapie łańcucha doszło do nieprawidłowości.
Na czym to się opiera
| Zagadnienie | Podstawa |
|---|---|
| Bezpieczeństwo produktów | kodeks konsumencki, dekret nr 206 z 2005 r. |
| Obowiązek informacyjny i wycofanie | art. 104 tego kodeksu |
| Odpowiedzialność za produkt wadliwy | art. 114 i nast. |
| Identyfikowalność żywności | rozporządzenie (WE) 178/2002 |
| Higiena środków spożywczych | rozporządzenie (WE) 852/2004 |
| Obrót produktami niebezpiecznymi | art. 515 i 516 kodeksu karnego |
| Obrażenia z winy nieumyślnej | art. 590 k.k. |
Czwarty wiersz jest podstawą całego systemu przy żywności i wymaga jednego dokumentu na każdym etapie: możliwości wskazania dostawcy i odbiorcy każdej partii. Firma, która tego nie udokumentuje, odpowiada za całość, bo nie da się ustalić, gdzie powstała nieprawidłowość.
Najczęstsze pytania
Sprzedaję towar, nie produkuję go.
Odpowiedzialność obejmuje cały łańcuch dystrybucji, nie tylko jego początek. Sprzedawca odpowiada za warunki przechowywania, terminy przydatności i prawidłowość oznaczeń, dystrybutor za weryfikację towaru oraz przekazywanie informacji dalej, a producent za konstrukcję wyrobu i za ostrzeżenia dołączone do niego.
Sprowadzam towar z Azji.
Podmiot sprowadzający towar spoza Unii jest traktowany dokładnie jak producent, ze wszystkimi obowiązkami dotyczącymi zgodności wyrobu, dokumentacji technicznej i wymaganych oznaczeń. Powołanie się na zapewnienia dostawcy nie zwalnia z żadnego z tych obowiązków, nawet gdy zapewnienia były pisemne i pochodziły od podmiotu certyfikowanego.
Dowiedziałem się, że produkt może być niebezpieczny.
Powstaje wtedy obowiązek zgłoszenia właściwym organom oraz podjęcia konkretnych działań: wycofania towaru z obrotu, odzyskania go od konsumentów i poinformowania nabywców. Obowiązek ten nie zależy ani od ustalenia czyjejkolwiek winy, ani od ostatecznego potwierdzenia, że wada rzeczywiście istnieje — wystarczy uzasadnione podejrzenie.
Co grozi za zwłokę w wycofaniu?
Zaniechanie wycofania jest zarzutem samodzielnym i zwykle znacznie poważniejszym od samej wady produktu. To ono, a nie wada, prowadzi do najcięższych konsekwencji — zwłaszcza gdy w okresie zwłoki doszło do zdarzenia z udziałem osób, bo wtedy dochodzi odpowiedzialność za skutek, oceniana według reguł ogólnych.
Prowadzę sklep spożywczy.
Obowiązuje zasada identyfikowalności: trzeba móc wskazać, od kogo otrzymano towar i komu go przekazano, i to osobno dla każdej partii. Dokumentacja partii, dat oraz temperatur przechowywania jest materiałem podstawowym i sprawdzana jest w pierwszej kolejności — firma, która jej nie ma, odpowiada za całość, bo nie da się ustalić etapu.
Przewożę żywność w chłodni.
Zapis z rejestratora temperatury bywa jedynym dowodem rozstrzygającym o tym, na którym etapie łańcucha chłodniczego doszło do nieprawidłowości — u nadawcy, w transporcie czy u odbiorcy. Warto zabezpieczać te dane po każdym przewozie, ponieważ urządzenia nadpisują je automatycznie po określonym czasie, zwykle po kilku tygodniach.
Sprzedaję wyłącznie przez internet.
Zakres obowiązków jest dokładnie identyczny jak przy sprzedaży stacjonarnej: informacja o produkcie, wymagane oznaczenia, warunki przechowywania oraz obowiązek wycofania w razie zagrożenia. Dochodzą natomiast obowiązki konsumenckie dotyczące sprzedaży na odległość, z własnymi i krótkimi terminami odstąpienia oraz zwrotu.