Zatrudnianie kierowców spoza Unii przez polskiego przewoźnika
Polscy przewoźnicy zatrudniają coraz częściej kierowców spoza Unii, a to wymaga dokumentu, o którym łatwo zapomnieć: świadectwa kierowcy wydawanego przewoźnikowi dla konkretnej osoby. Bez niego przewóz w Unii jest nieuprawniony, a kontrola we Włoszech kończy się unieruchomieniem pojazdu i sprawdzeniem całej firmy.
Najważniejsze w skrócie
- Kierowca spoza Unii wymaga świadectwa kierowcy.
- Świadectwo wydaje się przewoźnikowi dla konkretnej osoby.
- Musi znajdować się w pojeździe i być okazywane na żądanie.
- Brak dokumentu unieruchamia pojazd.
- Sprawdzane są także prawo jazdy i uprawnienia zawodowe.
- Fałszywe dokumenty prowadzą do sprawy karnej.
- Warunki zatrudnienia bywają badane pod kątem wyzysku.
Komplet dla kierowcy spoza Unii
| Dokument | Uwaga |
|---|---|
| Świadectwo kierowcy | wydane przewoźnikowi dla tej osoby |
| Prawo jazdy | uznawane albo wymienione, zależnie od państwa |
| Kwalifikacja zawodowa | szkolenie okresowe i wpis |
| Karta kierowcy | do urządzenia rejestrującego |
| Dokument pobytowy i zezwolenie na pracę | ważne w dniu kontroli |
| Zgłoszenie delegowania | gdy wymagane dla danego przewozu |
Wiersz drugi bywa niedoceniany: uznawalność prawa jazdy zależy od państwa wydania i od umów, a dokument nieuznawany oznacza kierowanie bez uprawnień — co jest oceniane znacznie surowiej niż brak papieru administracyjnego.
Wiersz piąty ma zaś skutek podwójny: nieważny dokument pobytowy dotyczy nie tylko kierowcy, lecz również pracodawcy, po stronie którego pojawia się kwestia zatrudnienia bez wymaganego zezwolenia.
Dokumenty budzące wątpliwości
Największym ryzykiem nie jest brak dokumentu, lecz dokument nieprawdziwy. Posługiwanie się nim jest karalne również wtedy, gdy posługujący się go nie podrobił — a odpowiedzialność pracodawcy pojawia się, jeżeli nie sprawdził go z należytą starannością.
Co oznacza należyta staranność w praktyce:
- weryfikacja dokumentu u wystawcy albo w dostępnym rejestrze, nie tylko wzrokowa
- zachowanie kopii wraz z datą i wynikiem sprawdzenia
- ponowna weryfikacja przy przedłużeniu
- procedura opisana na piśmie i stosowana wobec wszystkich, nie wybiórczo
Punkt czwarty przesądza przy ocenie odpowiedzialności firmy: procedura stosowana wybiórczo jest traktowana jak jej brak.
Warunki zatrudnienia
Przy kierowcach z państw trzecich kontrole obejmują nie tylko dokumenty, lecz również warunki: wynagrodzenie wobec obowiązujących stawek, czas pracy i odpoczynku, sposób zapewnienia noclegu.
Przy zbiegu kilku nieprawidłowości wchodzi w grę kwalifikacja obejmująca również przedsiębiorstwo korzystające z pracy, opisana osobno. Sytuacja pogarsza się, gdy pracownik jest zależny od pracodawcy w zakresie pobytu — bo ta zależność jest jednym z badanych wskaźników.
Dla przewoźnika oznacza to konieczność szczególnej ostrożności przy potrąceniach z wynagrodzenia: za zakwaterowanie, za szkolenia, za sprzęt. Potrącenia obniżające wynagrodzenie poniżej obowiązującego poziomu są jednym z pierwszych elementów badanych przy kontroli.
Przy kontroli drogowej
Postępowanie kierowcy jest takie samo jak zwykle: okazać dokumenty, nie utrudniać, nie składać wyjaśnień co do organizacji przewozu przed kontaktem z przewoźnikiem i obrońcą.
Dla firmy istotne jest natomiast to, że kontrola kierowcy spoza Unii częściej niż inne prowadzi do sprawdzenia całego przedsiębiorstwa: pozostałych kierowców, zgłoszeń, ewidencji, umów. Warto mieć te dokumenty uporządkowane wcześniej, bo sprawdzenie następuje szybko i obejmuje okres wsteczny.
Uwaga organizacyjna
Świadectwo kierowcy jest przypisane do konkretnego przewoźnika i konkretnej osoby. Przy zmianie pracodawcy dokument traci ważność i musi zostać wydany na nowo — co bywa pomijane przy przejmowaniu kierowców między firmami.
Podobnie przy podnajmie pojazdu albo przy pracy dla innego podmiotu w ramach grupy: liczy się to, kto rzeczywiście jest przewoźnikiem wykonującym dany przewóz, a nie zapis w umowie wewnętrznej.
Najczęstsze pytania
Co musi mieć kierowca spoza Unii?
Świadectwo kierowcy wydane przewoźnikowi dla tej osoby, uznawane prawo jazdy, kwalifikację zawodową, kartę kierowcy oraz ważne dokumenty pobytowe.
Co grozi za brak świadectwa?
Przewóz jest nieuprawniony, a kontrola kończy się unieruchomieniem pojazdu i zwykle sprawdzeniem całego przedsiębiorstwa.
Czy każde prawo jazdy jest uznawane?
Nie. Uznawalność zależy od państwa wydania i od umów; dokument nieuznawany oznacza kierowanie bez uprawnień, oceniane surowo.
Co, jeśli dokument okaże się nieprawdziwy?
Posługiwanie się nim jest karalne także bez udziału w podrobieniu, a odpowiedzialność pracodawcy zależy od tego, czy sprawdził go z należytą starannością.
Na czym polega należyta staranność?
Na weryfikacji u wystawcy lub w rejestrze, zachowaniu kopii z datą i wynikiem, ponownym sprawdzeniu przy przedłużeniu i spisanej procedurze stosowanej wobec wszystkich.
Czy potrącenia z wynagrodzenia są ryzykowne?
Tak, gdy obniżają je poniżej obowiązującego poziomu. To jeden z pierwszych elementów badanych przy kontroli warunków zatrudnienia.
Czy świadectwo przechodzi z kierowcą do nowej firmy?
Nie. Jest przypisane do konkretnego przewoźnika i przy zmianie pracodawcy musi zostać wydane na nowo.