Czy można wrócić do kraju przed zakończeniem sprawy

Kiedy wyjazd jest możliwy

Sytuacja a możliwość wyjazdu

Sytuacja	Wyjazd
Brak środka zapobiegawczego	możliwy
Obowiązek stawiennictwa w jednostce	wymaga zmiany środka
Zakaz opuszczania kraju	wykluczony bez zgody sądu
Zatrzymany dokument tożsamości	wymaga wniosku o zwrot
Areszt domowy	wykonywany w wyznaczonym miejscu
Zakończone śledztwo, oczekiwanie na rozprawę	zwykle możliwy

Wiersz drugi wart jest uwagi: obowiązek okresowego stawiennictwa nie wyklucza wyjazdu na stałe, ale wymaga wystąpienia o zmianę środka — na przykład o jego wykonywanie w państwie zamieszkania, o czym mowa na osobnej stronie. Samowolne zaprzestanie stawiennictwa prowadzi natomiast do zaostrzenia.

Adres do doręczeń

To jedyna czynność, która decyduje o wszystkim, co nastąpi później. Bez wskazanego adresu pisma trafiają tam, gdzie akurat trafią, a postępowanie toczy się dalej — z wyrokiem, o którym zainteresowany dowie się przy kontroli granicznej po latach.

Trzy zasady:

1. Najbezpieczniejszy jest adres kancelarii obrońcy, bo jest stały i obsługiwany.
2. Adres znajomego albo dawnego mieszkania to najczęstsza przyczyna wyroków zaocznych.
3. Każdą zmianę zgłasza się niezwłocznie; zaniedbanie obciąża zainteresowanego, nie organ.

Adres polski również jest dopuszczalny, ale doręczenia trwają dłużej, a terminy biegną tak samo. Przy sprawach z krótkimi terminami różnica bywa rozstrzygająca.

Obecność na terminach

Zwykle nie jest wymagana i reprezentuje obrońca, o czym szerzej przy przygotowaniu do rozprawy. Są jednak momenty, w których przyjazd ma sens: składanie wyjaśnień, rozstrzyganie o środku, planowane porozumienie z pokrzywdzonym.

Decyzję podejmuje się z obrońcą przed każdym terminem, bo znaczna część posiedzeń kończy się odroczeniem, a przyjazd na taki termin to koszt bez wpływu na sprawę.

Gdy orzeczono zakaz

Zakaz opuszczania kraju albo obowiązek pozostawania w określonym miejscu podlega zaskarżeniu w krótkim terminie, a niezależnie od tego można wnosić o jego uchylenie przy zmianie okoliczności: utracie pracy we Włoszech, chorobie w rodzinie, konieczności powrotu do zatrudnienia w Polsce.

Wniosek powinien zawierać konkretną alternatywę — wskazanie adresu, gotowość stawiennictwa na wezwanie, propozycję środka wykonywanego w Polsce. Sam wniosek o zniesienie ograniczenia, bez propozycji, jest zwykle oddalany.

Co po powrocie

Sprawa toczy się dalej i wymaga bieżącego kontaktu. Trzy rzeczy warto ustalić od razu: w jakiej formie obrońca przekazuje informacje, kto po stronie rodziny jest osobą kontaktową i jakie dokumenty mogą być potrzebne w najbliższych miesiącach.

I uwaga, która wraca w tym serwisie: zaświadczenia mają ograniczoną przydatność. Przy sprawach ciągnących się latami trzeba je odnawiać, a odkrycie tego na tydzień przed terminem oznacza przegrany termin, nie przegraną sprawę — ale przegrany termin też kosztuje.

Najczęstsze pytania

Czy mogę wrócić do Polski w toku sprawy?

Zwykle tak, o ile nie orzeczono zakazu opuszczania kraju i o ile wskazano adres do doręczeń.

Jaki adres wskazać?

Najbezpieczniejszy jest adres kancelarii obrońcy, bo jest stały i obsługiwany. Adres znajomego to najczęstsza przyczyna wyroków zaocznych.

Czy mogę podać adres w Polsce?

Można, ale doręczenia trwają dłużej, a terminy biegną tak samo. Przy krótkich terminach różnica bywa rozstrzygająca.

Mam obowiązek stawiennictwa. Czy mogę wyjechać?

Nie samowolnie. Trzeba wystąpić o zmianę środka, na przykład o jego wykonywanie w państwie zamieszkania.

Czy muszę przyjeżdżać na terminy?

Zwykle nie. Warto przyjechać przy składaniu wyjaśnień, rozstrzyganiu o środku i planowanym porozumieniu z pokrzywdzonym.

Orzeczono wobec mnie zakaz wyjazdu.

Podlega zaskarżeniu w krótkim terminie, a przy zmianie okoliczności można wnosić o uchylenie, wskazując konkretną alternatywę.

Co zrobić po powrocie?

Ustalić formę kontaktu z obrońcą, osobę kontaktową w rodzinie i listę dokumentów potrzebnych w najbliższych miesiącach.