Kara główna to nie wszystko: zakazy, które zostają
Skutki, o których dowiaduje się się zwykle po wyroku. Obok kary głównej orzeka się kary dodatkowe: zakaz wykonywania zawodu, utratę zdolności zawierania umów z administracją, zakaz pełnienia funkcji w spółkach. Trwają dłużej niż kara i bywają dotkliwsze od niej.
Najważniejsze w skrócie
- Obok kary głównej sąd orzeka kary dodatkowe, dotykające zawodu i działalności.
- Część z nich następuje z mocy prawa, część wymaga orzeczenia sądu.
- Zakazy trwają zwykle dłużej niż sama kara główna.
- Dotykają wykonywania zawodu, funkcji w spółkach i umów z administracją.
- Przy zawieszeniu kary głównej kary dodatkowe bywają wykonywane mimo to.
- Rehabilitacja usuwa kary dodatkowe, ale wymaga odrębnego wniosku.
- Skutki w Polsce wymagają odrębnego uznania orzeczenia.
Najczęstsze kary dodatkowe
| Rodzaj | Kiedy |
|---|---|
| Zakaz pełnienia funkcji publicznych | przy czynach przeciwko administracji |
| Zakaz wykonywania zawodu | gdy czyn popełniono w związku z zawodem |
| Utrata zdolności zawierania umów z administracją | przy czynach gospodarczych |
| Zakaz pełnienia funkcji w spółkach | przy czynach spółkowych i upadłościowych |
| Utrata władzy rodzicielskiej | przy czynach wobec dzieci |
Wiersz drugi bywa najdotkliwszy dla osób z zawodami regulowanymi: zakaz obejmuje okres liczony w latach i skutkuje wykreśleniem z rejestru zawodowego, niezależnie od tego, czy kara główna została zawieszona.
Wiersz trzeci dotyka przedsiębiorców pracujących przy zamówieniach publicznych i bywa końcem działalności, choć sama kara była łagodna.
Zawieszenie kary głównej nie chroni
To najczęstsze nieporozumienie w tej materii. Zawieszenie dotyczy kary głównej; kary dodatkowe bywają wykonywane mimo niego, chyba że sąd postanowi inaczej.
Warto więc wnosić wprost o objęcie zawieszeniem również kar dodatkowych, a przy wyroku, w którym tego nie zrobiono, sprawdzić, czy kwestia została w ogóle rozstrzygnięta. Milczenie wyroku w tej sprawie bywa podstawą wniosku.
Jak się ich pozbyć
Drogą jest rehabilitacja, która usuwa kary dodatkowe i pozostałe karne skutki skazania. Wymaga jednak upływu określonego okresu, nienagannego zachowania oraz wykonania zobowiązań wobec pokrzywdzonego.
Wniosek składa się osobno i nie następuje z urzędu — a właśnie od niego zależy powrót do zawodu albo do działalności, dla której zakaz był przeszkodą.
Na czym to się opiera
| Zagadnienie | Podstawa |
|---|---|
| Kary dodatkowe | art. 19 i nast. włoskiego kodeksu karnego |
| Zakaz wykonywania zawodu | art. 30 k.k. |
| Zdolność zawierania umów z administracją | art. 32-quater k.k. |
| Zakaz funkcji w spółkach | art. 32-bis k.k. |
| Zawieszenie kar dodatkowych | art. 166 k.k. |
| Rehabilitacja | art. 178 i nast. k.k. |
Piąty wiersz zawiera przepis, o który warto wnosić przy każdym wyroku z zawieszeniem: sąd może objąć zawieszeniem również kary dodatkowe. Nie następuje to samo, a różnica bywa większa niż w samej karze — bo zakaz wykonywania zawodu trwa latami i działa natychmiast.
Najczęstsze pytania
Karę zawieszono. Czy zakazy też?
Niekoniecznie. Zawieszenie dotyczy kary głównej, a kary dodatkowe bywają wykonywane mimo niego, chyba że sąd postanowi inaczej. To najczęstsze nieporozumienie i zarazem najkosztowniejsze, bo zakazy działają natychmiast.
Co można z tym zrobić?
Wnosić wprost o objęcie zawieszeniem również kar dodatkowych — sąd ma taką możliwość, ale nie stosuje jej z urzędu. Przy wyroku, w którym tego nie rozstrzygnięto, warto sprawdzić, czy kwestia w ogóle została poruszona.
Jakie zakazy grożą najczęściej?
Zakaz pełnienia funkcji publicznych, zakaz wykonywania zawodu, utrata zdolności zawierania umów z administracją, zakaz pełnienia funkcji w spółkach oraz — przy czynach wobec dzieci — ograniczenie władzy rodzicielskiej.
Wykonuję zawód regulowany.
Wtedy zakaz wykonywania zawodu bywa dotkliwszy od kary głównej: obejmuje okres liczony w latach i skutkuje wykreśleniem z rejestru zawodowego, niezależnie od tego, czy karę zawieszono.
Pracuję przy zamówieniach publicznych.
Utrata zdolności zawierania umów z administracją bywa końcem działalności, choćby sama kara była łagodna. Przy takich sprawach skutek dodatkowy waży więcej niż wymiar kary i to on powinien kierować strategią obrony.
Jak pozbyć się zakazu?
Drogą jest rehabilitacja, która usuwa kary dodatkowe i pozostałe karne skutki skazania. Wymaga upływu określonego okresu, nienagannego zachowania oraz wykonania zobowiązań wobec pokrzywdzonego — i osobnego wniosku.
Czy zakaz działa w Polsce?
Nie automatycznie. Skutki orzeczenia w innym państwie wymagają odrębnego uznania, prowadzonego według własnych reguł. Warto to sprawdzić przed powrotem, zwłaszcza przy zawodach regulowanych również w kraju.